CHIẾN SỰ TRUNG ĐÔNG "KHUẤY ĐẢO" DẦU – VÀNG, VIỆT NAM ĐÓN SÓNG NÂNG HẠNG THỊ TRƯỜNG

I. TRUNG ĐÔNG NÓNG, THẾ GIỚI GỒNG GIÁ NĂNG LƯỢNG

1. Chiến sự Mỹ - Iran leo thang, eo biển Hormuz gần như tê liệt

Ngày 2/9, Mỹ tiếp tục không kích hệ thống phòng không, radar và tài sản trên biển của Iran gần eo biển Hormuz. Iran đáp trả bằng tên lửa đạn đạo nhắm vào Jordan (quân đội nước này đánh chặn 10 quả, 3 quả rơi xuống khu vực không người) và drone nhắm vào Kuwait, Bahrain. Một cuộc không kích của Mỹ trúng đám cưới tại Kuhestak (miền Nam Iran) khiến 5 người thiệt mạng (có một trẻ em), hơn 68 người bị thương, làm dấy lên chỉ trích quốc tế.

Xung đột đã kéo dài hơn 6 tháng. Theo NPR, Iran gần như đã đóng cửa Hormuz - tuyến hàng hải chiếm khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.

●  Vĩ mô - địa chính trị: Rủi ro gián đoạn Hormuz không còn là kịch bản ngắn hạn mà đã trở thành yếu tố cấu trúc mới của thị trường năng lượng toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sinh hoạt của mọi quốc gia nhập khẩu dầu, trong đó có Việt Nam. Có thể hình dung Hormuz như một trạm thu phí duy nhất mà cứ 5 thùng dầu xuất khẩu ra thế giới thì có khoảng 1 thùng phải đi qua.

●  Chiến lược đầu tư: Nhà đầu tư nên tăng tỷ trọng phòng thủ (năng lượng, hàng hóa, vàng vật chất) và hạn chế đòn bẩy ở tài sản rủi ro cao trong giai đoạn căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

2. Dầu tăng phi mã, giá xăng Mỹ đắt hơn 30% so với năm ngoái

Brent đã leo lên khoảng 96 USD/thùng, WTI khoảng 92 USD/thùng trong phiên 2/9 - phiên tăng thứ hai liên tiếp. Giá dầu đã tăng hơn 50% kể từ đầu năm 2026. Giá xăng bán lẻ bình quân toàn nước Mỹ khoảng 4,07 USD/gallon (tuần kết thúc 2/9), so với khoảng 3,15-3,20 USD/gallon cùng kỳ năm 2025.

●  Tác động ngắn hạn: Giá dầu tăng vọt đẩy chi phí vận tải, logistics và giá đầu vào sản xuất lên cao trên toàn cầu. Quy đổi giá xăng Mỹ theo tỷ giá 25.890 VND/USD, tương đương khoảng 27.800 đồng/lít - trong khi giá RON95-III trong nước hiện chỉ khoảng 22.600-23.050 đồng/lít nhờ thuế và quỹ bình ổn. Nếu Hormuz tiếp tục nghẽn, kỳ điều hành giá xăng tới của Việt Nam (chu kỳ 1-11-21 hàng tháng) nhiều khả năng sẽ tăng theo.

●  Cơ hội đầu tư: Nhóm cổ phiếu dầu khí thượng nguồn trong nước (PVS, PVD, GAS...) có thể hưởng lợi ngắn hạn từ đà tăng giá dầu thế giới, song cần thận trọng vì biến động có thể đảo chiều nhanh nếu xung đột hạ nhiệt.

3. Nghịch lý: vàng thế giới giảm giữa lúc chiến sự leo thang

Ngày 2/9, vàng thế giới giảm hơn 20 USD xuống quanh 4.307-4.310 USD/ounce, bất chấp xung đột Mỹ - Iran leo thang. Nguyên nhân chính là lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 11/2023, cùng USD mạnh lên sau phát biểu "diều hâu" của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại Jackson Hole. Theo công cụ FedWatch của CME, xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp 16/9 được thị trường đánh giá tới 66%. Ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật gần nhất của vàng quanh 4.225-4.300 USD/ounce.

●  Góc nhìn trái chiều: Vàng giảm giá dù chiến sự leo thang cho thấy thị trường đang ưu tiên phản ứng với chính sách tiền tệ hơn vai trò trú ẩn an toàn truyền thống trong ngắn hạn. Diễn biến đảo chiều rất nhanh: ngay sáng 3/9, vàng thế giới đã bật tăng trở lại lên quanh 4.385-4.391 USD/ounce.

●  Chiến lược đầu tư: Nhà đầu tư dài hạn có thể xem nhịp giảm là cơ hội tích lũy dần, vì vai trò trú ẩn của vàng khó mất hoàn toàn khi rủi ro địa chính trị còn cao và chưa có lối thoát rõ ràng cho xung đột Trung Đông.

II. CHỨNG KHOÁN, TIỀN SỐ MỸ VÀ TĂNG TRƯỞNG TOÀN CẦU

4. Chứng khoán Mỹ hồi phục, lợi suất trái phiếu chạm đỉnh 3 năm

Chỉ số Dow Jones tăng 0,56% lên 53.061,95 điểm, S&P 500 tăng 0,46% lên 7.666,60 điểm, Nasdaq Composite tăng 0,45% lên 26.217,83 điểm trong phiên giao dịch ngày 2/9. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có lúc chạm 4,814% trong phiên - cao nhất kể từ tháng 11/2023 - trước khi hạ nhiệt về 4,78% cuối ngày. Số liệu việc làm khu vực tư nhân tháng 8 (ADP) chỉ tăng thêm 38.000 việc làm, thấp hơn dự báo.

●  Vĩ mô - thị trường lao động: Số liệu việc làm tư nhân yếu hơn dự kiến làm phức tạp thêm quyết định lãi suất của Fed trong kỳ họp tháng 9, khi ngân hàng trung ương phải cân bằng giữa rủi ro lạm phát (do giá dầu) và dấu hiệu hạ nhiệt thị trường lao động.

●  Rủi ro đi kèm: Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cao thường kéo dòng vốn ngoại rút khỏi các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam, để tìm lợi suất an toàn hơn - một biến số cần theo dõi song song với câu chuyện nâng hạng ở Phần IV.

5. Bitcoin giảm giá sau tuyên bố của Tổng thống Trump về chiến sự Iran

Bitcoin giảm về vùng 76.600-77.400 USD (giảm khoảng 1,5-1,65% trong 24 giờ), Ethereum giảm khoảng 2% xuống còn khoảng 2.370-2.420 USD, sau tuyên bố của Tổng thống Trump về việc Mỹ tiếp tục tấn công các mục tiêu Iran gần eo biển Hormuz.

●  Tác động ngắn hạn: Bitcoin và tài sản số nói chung đang phản ứng như tài sản rủi ro (risk-on) hơn là "vàng kỹ thuật số" trú ẩn an toàn, giảm điểm đồng pha với chứng khoán khi rủi ro địa chính trị và lãi suất tăng.

6. IMF hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu 2026 xuống 3,0%

IMF đã hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 từ 3,1% xuống 3,0% - lần điều chỉnh giảm thứ hai trong năm - đồng thời nâng dự báo lạm phát toàn cầu lên 4,7%. Khu vực Trung Đông và Trung Á bị hạ mạnh nhất, giảm 1,2 điểm phần trăm xuống còn 0,7%, trong khi Trung Quốc được điều chỉnh tăng lên 4,6% và Eurozone ở mức 0,9%.

●  Ý nghĩa dài hạn: Lạm phát toàn cầu cao hơn dự báo đồng nghĩa các ngân hàng trung ương lớn khó nới lỏng chính sách tiền tệ nhanh như kỳ vọng trước đây, kéo dài môi trường lãi suất cao trong trung hạn.

III. TRUNG QUỐC: XUẤT KHẨU TĂNG TỐC NHỜ LÀN SÓNG AI

7. Xuất khẩu Trung Quốc tháng 7 tăng 23,9%, thương mại với Mỹ phục hồi 4 tháng liên tiếp

Xuất khẩu Trung Quốc tháng 7/2026 tăng 23,9% so với cùng kỳ, riêng xuất khẩu công nghệ cao tăng hơn 50%. Lũy kế 7 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 30,13 nghìn tỷ NDT (khoảng 4,46 nghìn tỷ USD), tăng 17,3%, trong đó xuất khẩu tăng 14%, nhập khẩu tăng 22%. Đáng chú ý, thương mại với Mỹ đã tăng trở lại 4 tháng liên tiếp bất chấp thuế quan, trong khi thương mại với EU tăng 9,5%. Xuất khẩu xe điện tăng 71,2%, pin lithium tăng 35,8%.

●  Vĩ mô - thương mại: Làn sóng AI, xe điện và pin lithium đang bù đắp phần lớn áp lực thuế quan từ Mỹ, giúp xuất khẩu Trung Quốc duy trì đà tăng trưởng cao hơn nhiều so với lo ngại trước đó.

●  Cơ hội đầu tư: Việt Nam vẫn còn dư địa đón dịch chuyển đơn hàng dệt may, gỗ, thủy sản và khu công nghiệp từ Trung Quốc sang Mỹ trong trung hạn, dù áp lực cạnh tranh hàng giá rẻ Trung Quốc tại thị trường nội địa và khu vực cũng cần được theo dõi.

IV. VIỆT NAM: SÓNG NÂNG HẠNG VÀ DÒNG VỐN FDI KỶ LỤC

8. VN-Index bứt phá 7 phiên liên tiếp, FTSE Russell chính thức nâng hạng từ 21/9

Trước kỳ nghỉ lễ 2/9, VN-Index đã có 7 phiên tăng điểm liên tiếp, đóng cửa ở 1.832,12 điểm. Động lực chính đến từ việc FTSE Russell chính thức xác nhận nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ 21/9/2026, triển khai theo lộ trình đến hết tháng 9/2027.

Khối ngoại đã đảo chiều rõ rệt: sau khi bán ròng hơn 90.000 tỷ đồng từ đầu năm 2026 trên HOSE, riêng tháng 8 mức bán ròng giảm mạnh còn khoảng 1.700 tỷ đồng, và tuần cuối tháng 8 đã mua ròng trở lại khoảng 1.000 tỷ đồng. VNDirect ước tính dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE Emerging Markets có thể lên tới khoảng 2,2 tỷ USD.

●  Vĩ mô - dòng vốn: Việc nâng hạng chính thức có hiệu lực từ 21/9 là cột mốc lịch sử, mở đường cho dòng vốn ngoại quay lại thị trường Việt Nam sau gần một năm bán ròng liên tục - tương tự một cửa hàng vừa được tăng hạng sao trên bản đồ đầu tư toàn cầu, thu hút nhiều "khách sộp" quốc tế ghé thăm trở lại.

●  Chiến lược đầu tư: Nhà đầu tư nên ưu tiên nắm giữ cổ phiếu vốn hóa lớn nằm trong danh mục dự kiến được quỹ ETF mua vào, chờ nhịp điều chỉnh về vùng hỗ trợ 1.800-1.820 điểm để giải ngân thêm thay vì mua đuổi khi chỉ số áp sát kháng cự 1.843-1.850 điểm.

9. FDI đăng ký 8 tháng đạt 38 tỷ USD, cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu

Trong 8 tháng đầu năm 2026, vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 38,06 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ; vốn FDI thực hiện đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 659,58 tỷ USD, tăng 28,1%, trong đó xuất khẩu đạt 319,53 tỷ USD (tăng 21,7%) và nhập khẩu đạt 340,05 tỷ USD (tăng 34,8%). Cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 20,52 tỷ USD, trái ngược mức xuất siêu 10,35 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Chỉ số sản xuất công nghiệp 7 tháng tăng 11,4% - mức cao nhất nhiều năm; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng 13,1%.

●  Vĩ mô - tăng trưởng: Vốn FDI thực hiện tăng mạnh cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài vào triển vọng dài hạn của Việt Nam vẫn vững, bất chấp bất ổn thương mại toàn cầu từ chính sách thuế quan của Mỹ.

●  Rủi ro đi kèm: Nhập siêu phần lớn đến từ việc doanh nghiệp FDI ồ ạt nhập khẩu máy móc, nguyên liệu để mở rộng sản xuất, nhưng nếu kéo dài, cộng thêm giá dầu thế giới tăng do chiến sự Trung Đông, sẽ tạo áp lực kép lên tỷ giá USD/VND trong quý IV/2026 - điều những ai đang chuẩn bị mua nhà, mua ô tô nhập khẩu hay có khoản vay ngoại tệ cần theo dõi sát.

10. Giá vàng SJC trong nước giữ nguyên, chênh lệch với thế giới vẫn ở mức cao

Sáng 3/9, giá vàng miếng SJC giao dịch quanh 145,7 - 148,7 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giữ nguyên so với sáng hôm trước, trong khi giá vàng thế giới đã bật tăng trở lại lên quanh 4.385-4.391 USD/ounce (tăng khoảng 55 USD so với hôm trước) sau nhịp giảm ngày 2/9. Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục điều hành lãi suất, tỷ giá và thị trường vàng theo hướng linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường trong nước và quốc tế.

●  Tác động ngắn hạn: Quy đổi thô giá vàng thế giới sáng 3/9 theo tỷ giá 25.890 VND/USD (chưa gồm thuế nhập khẩu, phí gia công) vào khoảng 137 triệu đồng/lượng - tức giá SJC bán ra vẫn cao hơn khoảng 11-12 triệu đồng/lượng so với giá thế giới quy đổi, phản ánh đặc thù cung - cầu và cơ chế quản lý thị trường vàng trong nước chưa liên thông hoàn toàn với thế giới.

●  Chiến lược đầu tư: Với định hướng điều hành tỷ giá linh hoạt của NHNN cùng áp lực tăng giá dầu từ xung đột Trung Đông, người mua vàng cưới hay vàng tích lũy nên theo dõi sát tỷ giá USD/VND như chỉ báo sớm cho áp lực lạm phát nhập khẩu quý IV/2026.

NHẬN ĐỊNH CHUNG

●  Đổ xăng, mua vàng, gửi tiết kiệm hay đầu tư chứng khoán - tất cả đều đang chịu ảnh hưởng chung từ diễn biến chiến sự tại eo biển Hormuz, cách Việt Nam hơn 6.000km.

●  Trong ngắn hạn, nhà đầu tư nên ưu tiên thận trọng: hạn chế đòn bẩy tài chính, theo dõi sát tỷ giá và giá xăng dầu trong nước.

●  Trong trung hạn, câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán và dòng vốn FDI kỷ lục vẫn là điểm sáng đáng chú ý cho kế hoạch đầu tư dài hạn.

Bản tin được tổng hợp từ các nguồn báo chí, tài chính uy tín trong và ngoài nước. Nội dung nhận định mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

Bảo Quảng Đà - Cố Vấn Đầu Tư

Liên hệ: 0898 16 10 11